خاک سرخ - نقد

نقد شعر : "یک لقمه نان"

مهدی جابری — Mon, 5 Dec 2011 11:16:25 GMT

استاد کامران قائم مقامی (لینک موضوع - http://www.shereno.com/news2.php?id=13036 )

نقدی نوشته اند بر شعر این حقیر که

چندی پیش با نام ( یک لقمه نان ) منتشر

گردید . لذا با کسب اجازه از ایشان نقد و

تفسیرشعر را در ادامه مطالب قرار داده ام .

امیدوارم نظرات سازنده تان راهگشای کارهای

بعدی این حقیر باشد .

در پیچِ خیابان

سایه ای بود

بر سرِ کوچکِ نهال

که با دست های سیاه

مغزهای سپید می فروخت

اما

در دلش

چیزی نبود!

... حالا

گاهی وقتها

نهال،

به یادش می آیدو

با دست های سپید

مغزهای سیاه، می خرد

به قیمتِ

یک لقمه نان !

...................................................

شعر یک داستان اجتماعی است.

یکی از بحث هایی که در شیوه ی عمومی

نقد قرار می گیرد، توجه شاعر به بُعد مکانی

یا زمانی شعر است که مخاطب را به تعمق به

آن اندیشه ها و تفکرات حادث شده در حیطه ی

شخصیت بخشی سوق می دهد!

بُعد زمانی در این شعر:شعر از گذشته شروع

شده و در زمان حال گسترش یافته ( تغییر و

تحول ) و در آینده پاتک هایی را بوجود می

آورد.

دهکده اول:

در پیچ خیابان

سایه ای بود

بر سر کوچک نهال

که با دست های سیاه

مغزهای سپید می فروخت

در پیچ خیابان،در چهار راه یا هم خانواده ی

آنها که به « مکان » در آغاز شعر توجه شده،

بیانگر این موضوع است که، این لوکیشن

شروع شعر یا مکان یابی برای بسط دادن یک

موضوع اجتماعی در محیطی ناشکیب

است.چرا که در پیچ خیابان یک دختر

( نهال ) وجود دارد که هیچ پناهگاهی و

حتی اطمینان قلبی ندارد، ناخودآگاه این پیچ

خیابان آن صورت سکه ی خود را چند مرتبه

بالاتر یعنی مبحث فقر را مورد نمایش قرار

می دهد.

در پیچ خیابان / سایه ای بود.

وقتی پیچ خیابان به یک کالبد ناشایست تعبیر

شده، عبارت:سایه ای بود..حاکی از این

موضوع است که انسان ها همیشه در حال

مراقبت هستند و هیچ گاه آنها را به حال خود

وا نمی گذارند. شیوه ی پدیدار شناختی

( phenomenological approach )

نوعی پدیده اجتماعی-فرهنگی را رنگ

آمیزی می کند که توجه به هنجارها و

« باید ها و نباید ها » را مدون می نماید.

با این که آن پیچ خیابان یک محل نامطلوب

برای یک - دختر - می باشد اما یک سایه

همواره او را دنبال می کند..( تلمیح به آیه

های قرآن ).

آرایه های معنوی-سیاه/سفید- آرایه تضاد

مشهود است.

اما در حالت کلی؛ دهکده ی اول شعر یک

تضاد درونی را به جریان می گذارد.

جریانی که " خوبی و بدی " را با هم به

تصویر میکشد و آن را بازگو می نماید.

دهکده دوم:

اما

در دلش

چیزی نبود!

مفهوم در دل چیزی نبودن-کنایه از این است

که؛ در دلش هیچ چیزی نیست؛ واکنش های

منفی و مخرب در او پدیدار نیست؛ او همیشه

ساده حرف هایش را می گوید و از کسی

" کینه " به دل ندارد- دختر ( نهال )*

اما بُعد دوم آن-ایهام

به این مفهوم است که، " نهال گرسنه است ".

او برای گرسنگی در پیچ خیابان که به محیط

ناامن برای یک دختر تشبیه شده، " مغزهای

سپید " می فروشد تا بتواند معلول « در دل

چیزی نبودن » را از بین رفته بیان کند.

شیوه ی روانشناسی نقد تخصصی-

دختر،گرسنگی،مکان نا امن و آشفته ممکن

است او را به منجلاب های دیگری که برای

رفع گرسنگی در ذهن خود می پروراند،

کشانده شود که این دگرگونی و تحول عظیم "

انقلاب " روحی و روانی او را دستخوش یک

صحنه ی ناگوار می دهد.

دهکده سوم:

...حالا

گاهی وقتها

نهال،

به یادش می آیدو

با دست های سپید

مغزهای سیاه، می خرد

به قیمتِ

یک لقمه نان!

منظور از حالا یعنی اکنون که نهال بزرگ

شده و آن دوران با دغدغه و سرکش را پشت

سر گذاشته، از نهال دیگری که در اینجا شاعر

به طور « نمادین » از این مفهوم استفاده

کرده،

شیوه ی تکوین (genetic approach)

و شیوه ی جامعه شناختی

( )sociological approach

که گوشه ای از آن را معماری می نماید،

می گوید : آن دوران هنوز ادامه دارد.. /

به همین جهت بوده است که این شعر در سه

زمان ( گذشته، حال و آینده) شکل

گرفته است.

به نظر نمی آید که ( نهال ) بتواند آن

روزهایی که در پیچ خیابان بوده را فراموش

کند و دست های سیاهش به دست های سپید

تغییریابد.گویی شاعر عبارت: " دست های

سپید " را باید به طور کنایه ای و سقلمه بیان

کند تا بتوان این مضمون را تلنگری برای

اذهان مخاطبان در نظر گرفت.

لذا در غیر این صورت، نهال باید در ( زمان

آینده ) آن ایام را از خاطر برده و او هم مثل

یک انسانی که دست های سیاه ، مغزهای سپید

را لمس نکرده و تجربه ای از آن ندارد،

رفتار کند که این گونه نیست. زیرا ( نهال )

به درک موضوع تنگدستی و تکدی گری

رسیده است که مفهوم کلی :

« یک لقمه نان!» چقدر می ارزد !

برای شاعر بهترین ها را آرزو می کنم

-بــامهر!

نقد شعر " رقاصه " - اثر سرکار خانم نیلوفر مهرجو

مهدی جابری — Mon, 16 May 2011 06:45:16 GMT

نشسته بر سجاده سرخ

با چادری سیاه

ذکر میگوید با دانه های انار

دخترکی عریان!

که رقص

نانش را معنا میکند

( نیلوفر مهرجو )

در صورت تمایل می توانید نقد این شعر را در

ادامه مطلب بخوانید .

ضمن عرض سلام ، ادب و احترام خدمت اساتید و

دوستان عزیز و تشکر از سرکار خانم نیلوفر مهرجو

به خاطر خلق این شعر با هم به خوانش شعر می نشینیم .

واژه های بکار رفته در ایماژ* عبارتند از :

نشسته / سجاده / سرخ

چادر / سیاه

ذکر / می گوید / انار

دخترکی / عریان

رقص /

نان/

واج آرائی : با تکرار صامت / س /

تصاویر دیداری : دخترکی رقاصه ، عریان بر سر

سجاده سرخ رنگی نشسته است و با دانه های انار

ذکر می گوید .

واژه های شعر با ساختاری زیبا و مطلوب در کنار

هم قرار گرفته اند

ارتباط های عمودی خوب هستند .

ارتباط های افقی بهترند .

شعر در خطوط ابتدائی کاملا ذهن را درگیر می کند .

استفاده از رنگ های سیاه و سرخ تصویر غمگین و

در عین حال فضائی سنگین را در یک مضمون اجتماعی

به تصویر می کشند .

حال به شرح تک تک اجزاء می پردازیم

نشسته : چه کسی نشسته است ؟

همانطور که گفته شد شاعر از ابتدا ذهن مخاطب را

درگیر نموده است .

برای پیدا کردن جواب خواننده می بایست بقیه خطوط

را دنبال کند .

سجاده سرخ :

سجاده به معنی جانماز است

اما سجاده سرخ اضافه استعاری است .

شاعر یا نویسنده برای بیان آنچه در ذهن خود می گذرد

از روش زیبانمایی استفاده می کند تا فکر را توسط

شگردهای زبانی ماندگار و لذت آفرین کند

رنگ قرمز، رنگ گرمی است که برانگیزاننده هیجانات

قوی است.

سجاده رنگین نمودن به طور کلی به معنای بر خلاف

احکام شریعت عمل کردن است

چادر / سیاه :

اضافه استعاری مصرحه

ضمنا ذکر این نکته لازم است که منظور از چادر ،

حجاب نیست، بلکه به معنی پوشش زن است. پس چادر

را در معنی لفظی خود نباید با حجاب اشتباه گرفت .

رنگ سیاه در بسیاری از فرهنگ‌ها برای مراسم

سوگواری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این رنگ همچنین نشانگر غمگینی، جذابیت جنسی و

رسمی بودن است.

ذکر : «ذکر»، یعنی یادکردن، خواه با زبان باشد،

یا با قلب یا با هر دو، به عبارت دیگر، ذکر حالت

روحی خاصی است که انسان در آن حال، دانسته خویش

را مورد توجه قرار می دهد و گاهی به یادآوری چیزی

با زبان و گاهی به حضور چیزی در قلب گفته می شود.

بایستی توجه داشت هر کلمه در شعر لزوما در جای خود

نمی نشیند .

بنابراین ایهام وارده در این جمله واژه ذکر را از حالت

عرفانی خود در می آورد و به مصدر گفتن تبدیل می نماید

“ذکر” و” می گوید” بایستی در اینجا همسان در نظر گرفته

شوند و هر دو به معنی گفتن هستند و بنابراین حشو حساب

می شوند .

به منظور زیبا سازی شعر بایستی واژه ذکر از خطوط شعر

حذف شود .

نگاهی به دانه های انار که در بعد از آن آمده است حاکی

از آن است که شاعر چیزی غیر از معنی عرفانی ذکر و

یاد خدا بودن در نظر داشته است .

دانه های انار : دانه های انار چون در کنار یکدیگرند

شکلی شکیل و زیبا دارند، و در حقیقت به همدیگر شکل

داده و هویت می بخشند.انسان ها هم همین طورند یعنی اگر

در کنار هم قرار بگیرند، زیبا شده و به همدیگر شکل داده

و شخصیت می دهند.

پیامبر اکرم(ص) عاشق وحدت آدم ها بود و دوست داشت

آدم ها در کنار یکدیگر قرار گیرند، خودش هم در کنار آنها

قرار می گرفت و می فرمود :

اَنَا بَشَر مِثلُکُم

من هم یکی هستم مثل شما

لازم به توضیح است دانه انار را به دانه های تسبیح تشبیه

نمودن و بر سر سجاده ذکر گفتن فقط ظاهر قضیه می باشد

که با پیام و مضمون اصلی شعر فاصله دارد .

دخترکی/ عریان :

مخاطب جواب سوال خط اول را در اینجا می یابد اضافه

توضیحی است رقص: به معنای رقصیدن است رقص و

نگاهی به خط اول حاکی از عملی خلاف شرع است وقتی

در انظارعام جامعه برقرار شود .

رقص کلید واژه ی شعر است که تمامی خطوط و حتی نام

شعر را نیز تحت تاثیر خود قرارداده است .

نان / ش : در بیشتر موارد نان کنایه از پول بوده .

یک لقمه نان و نان شب نیز همین معنی را می دهد .

معنا کردن : تفسیر نمودن .

و در پایان با توجه به تصاویر ، بعد از ساده سازی انجام

شده به این پیام می رسیم :

در میان آدمها کسانی هستند که به خاطر نان شب شان

مشغول کارهای خلاف شرع اند .

* ایماژ : به معنی تصویر و نقش ذهنی است

در خاتمه ضمن آرزوی سلامتی و تندرستی برای شما

عزیزان از حوصله ای که به خرج داده اید تشکر و

قدر دانی می کنم .

منبع :

http://www.shereno.com/news2.php?id=11625

نقدی بر شعر ساعت ، سیزده و سی!

مهدی جابری — Thu, 14 Apr 2011 01:52:12 GMT

نقدی بر شعر ساعت ، سیزده و سی!

( شعر اثرمشترکی از سرکار خانم مهناز چالاکی و جناب آقای

کامران قائم مقامی )

ساعت ، سیزده و سی!

    پلکِ شهر؛
    هنوز صبحانه ی خورشید را ندیده بود
    مسافری در مه
    ریشه های سرباز را شمارش می کرد!

    یک زن
    یک مرد
    چمدان قهوه ای خود را
    بر دوشِ مورچه های کارگر دیدند!

    نفس روی گُسل
    عقربه ها سنگین
    چشم ها تبدار
    آژیرِ گمگشته؛
    طنابِ سرخش را
    در لابه لای گوش هایِ
    تاول زده ی باد ، گره می زد!

    و یک حادثه-
    در پُشت دوربین می گفت:
    "ساعت ، سیزده و سی!"

برآن شدم تا نتیجه ی خوانشی را که بر این شعر توسط اینجانب

صورت پذبرفته است ، در ادامه مطلب تقدیم نمایم .

در صورت تمایل می توانید مطالعه و بهره برداری فرمائید .

    ساعت ، سیزده و سی!
    پلکِ شهر؛
    هنوز صبحانه ی خورشید را ندیده بود
    مسافری در مه
    ریشه های سرباز را شمارش می کرد!

    یک زن
    یک مرد
    چمدان قهوه ای خود را
    بر دوشِ مورچه های کارگر دیدند!

    و یک حادثه-
    در پُشت دوربین می گفت:
   "ساعت ، سیزده و سی!"

یا لطیف
با سلام و عرض احترام خدمت اساتید و خوانندگان محترم

و ضمن تشکر و قدر دانی از شاعران محترم سرکار خانم چالاکی

و جناب قائم مقامی با هم به خوانش شعر ایشان می نشینیم .
قبل از ورود به نقد ذکر این نکته لازم است که نمی‌توان انتظار

داشت خواننده‌ای شعر را بدون آگاهی‌های نسبی‌اش بخواند .

چنان که هیچ خواننده‌ای نیز یک متن فلسفی یا نظری یا خبری

را با پیش‌‌آگاهی‌های یکسان نمی‌خواند.

در نگاه کلی :
متن‌ها طوری در زیر ژانرهای گوناگون قرار گرفته اند که

خواننده را با گونه‌های متفاوتی روبه‌رو می‌کنند .

مطالعه‌ی یک متن خبری ، بیشتر ذهن مخاطب را متوجه‌ی

شرایط موجود و کنش و واکنش‌های سیاسی/اجتماعی‌ ی روز

می‌کند. اما اگر قرار باشد از دیدگاه فلسفی به شعر نگاه شود ،

برداشت مخاطب با توجه به‌پیش‌آگاهی‌هایش از یک متن خبری

، عمیق‌تر و متفاوت‌تر می‌ گردد .
شاعر محترم در خصوص نوع نگرش خود به شعر مسئله را

ساده و از نوع اول ( دیدگاه خبری ) عنوان نموده است .
اینجانب سعی نموده تادر حد بضاعت فکری از منظرهای مختلف

به خطوط شعر نگاه کرده و برداشت از خطوط را باز به عهده

شما عزیزان بگذارم .

ساعت ، سیزده و سی!
در ابتدا وقتی به واژه ساعت برخورد نمودم شعر زیبای

فروغ فرخ‌زاد “و ساعت چهار بار نواخت” در ذهنم تداعی شد .
ساعت به مفهوم ساده و بیرونی خود به همان دستگاه مکانیکی

و نمایانگر زمان است تعبیر می گردد .
در دیدگاه فلسفی ساعت از شکل بیرونی‌ اش جدا شده و ضمن

حفظ مفهوم ساده خود ، مفاهیم دیگری از زمان را به‌خواننده

منتقل می‌کند بطور مثال ساعت نمادی از تکرار یک تسلسل

می تواند باشد .
در توضیح علامت تعجب آورده شده در انتهای خط اول نیز

می توان اظهار داشت شاعر امیدوار است شکل زبان و شکل متن

و در نهایت ساختار اجزای متن و ساختار کلی متن، بر مخاطب

تأثیری ژرف یا ویژه بگذارد .

پلکِ شهر

اضافه استعاری البته نه چندان جدیدی است که در ابتدای پلان

مورد نظر شاعر به صحنه آمده است .
و ترکیب آن با خط “هنوز صبحانه ی خورشید را ندیده بود

” از نظر شاعر اشاره به بیداری و بی خوابی شب تا صبح دارد .

صبحانه ی خورشید

    از نظر اینجانب خورشید سمبل گرمی و زندگی وامید و حیات است
   و صبحانه نوعی پذیرائی یا مهمانی ،صبحانه برای خورشید
    می  تواند  بازتابی از تابش به محیط پیرامون او باشد که نهایتا
    به خورشید بر می گردد .
     از دیدگاه عرفانی خورشید یا آفتاب اشاره به پروردگار عالم تاب دارد
   و اگر بخواهیم تلمیحی در ذهن مان بیاید شاید مصداق آن دو آیه
    ذیل باشد :
    1-   یَا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِی إِلَى رَبِّکِ
     2- ( سوره بقره – آیه 257   ) - ...خدا سرپرست مومنان
    است و آنان را از تاریکی ها به سوی روشنایی بیرون می آورد ....
    در این قسمت از شعر چون منظور شاعر به اذعان ایشان شب
    زنده داری است ، در نگاه اول به نظر می رسد که واژه “صبحانه ”
   در متن به درستی بکار گرفته نشده و نوعی تناقض برای درک معنی
    بوجود آمده است .
    چرا که خورشید معمولا بخشنده است و دهنده و در اینجا این واژه
     معنی جمله را به نوعی به بازتاب گرفتن نور توسط
    خورشید ( صبحانه خورشید ) تبدیل شده است .
    نور خوردن باید برای زیر دست خورشید بیان شود نه برای او که
    همواره می تابد . درست است که پلک شهر این را ندیده است
     و این از دسته انتظاراتی است که هیچ وقت میسر نخواهد شد  .
    پس اگر بخواهیم برای این کار ناممکن لفظی را انتخاب کنیم
    بهتر از مجاز چیزی یافت نمی شود .

    مسافری در مه
     ریشه های سرباز را شمارش می کرد!
    شاید جمع دو واژه مسافر و مه به انسانی خاکستری تبدیل شود.
    انسانی که مقصدی دارد اما اندیشه اش هنوز در پس پرده ابهام
    خواننده قرار گرفته است .
     ریشه های سرباز یک اضافه استعاری است و می تواند به معنی
    باورها و اعتقادات انسان باشد .
     واژه ی سرباز ایهام دارد : 1- لشکری 2- سر بازنده، فدائی
( به تعبیری انسان عاشق هم می توان در نظر گرفت چرا که عاشق
    فدائی معشوق است ).
    در این قسمت عینا متن خود آقای قائم مقامی را می آورم
که البته از دیدگاه خودشان به قضیه نگاه نموده اند .
  “ریشه ها به سرباز تشبیه شدند تا جلوی این حادثه ی ناگوار را
    بگیرند . به عبارت دیگر، جلوی تیک تاک این ساعت که در حا ل
    نزدیک شدن به این ماجراست را بگیرند “

    به نظر می رسد تشبیه ریشه ها به سرباز از این دیدگاه نوعی
    تقابل بین دیدگاه ظاهری و باطنی واژه ها در ادامه شعر ایجاد کند .
    جدای از معانی فوق من ریشه هائی که بیرون زده اند را برای این
    قسمت می پسندم .
     با این روش در واقع باور و اعتقادی ریشه دار توسط مسافر بیرون
     کشیده می شود . ( تفتیش عقاید )
    یا استعاره ای از حقیقت درونی است .

    یک زن
    یک مرد
    چمدان قهوه ای خود را
    بر دوشِ مورچه های کارگر دیدند!

    در ادامه شعر ، ناگهان صحنه ی دیگری وارد خطوط شعر
   می شوند و نوعی سر در گمی برای ارتباط عمودی با خطوط
   ماقبل خود ایجاد می نمایند .
    من بر این باورم که این قسمت خود یک شعری جداگانه است
   و تفسیر خاص خود را دارد و البته در نگاه اول اصلا از نظر
   ظاهری با خطوط قبل و بعد آن همخوانی ندارد .
    تاکید بر واژه ی “یک” از نکات فنی برای تفسیر شعر است که
   در نقد شعر نگاه از جناب استاد قزللو روی این واژه قبلا درشت
    نمائی لازم صورت پذیرفته است
    ( لینک مربوطه : ://www.shereno.com/news2.php?
     op=show&id=11085    بخش نظرات . توضیحات استاد
     قزللو )

      در میان واژه ها حذف واژه ی قهوه ای می تواند صورت
   این قسمت از شعر را زیباتر نماید چرا که کمکی به روشن شدن
   بیشتر مطلب در ذهن نمی نماید و حذف آن نیز معنی شعر را
   عوض نمی کند .
     در این خصوص نظر خود شاعر می تواند راهگشا باشد .
     قبل از نتیجه گیری برای خطوط میانی و در واقع ستون فقرات شعر
     ابتدا ادامه خطوط را به احترام جناب قائم مقامی با خوانش
    خودشان ادامه می دهیم . سپس یک نتیجه گیری کلی می شود .

    “
    نفس روی گُسل
    عقربه ها سنگین
    چشم ها تبدار
    این تصاویر حالات افرادی که در آن صحنه بودند را نمایش
   می دهد.
    نفس روی گسل-هر لحظه امکان خارج شدن آن بود/چون قبل
    از آن اشخاص با دیدن این حادثه نفس در سینه حبس شده بود.
     عقربه ها سنگین-یعنی عقربه ها یا به عبارت دیگر ،
    زمان نمی خواست شاهد چنین حادثه ای تلخ باشد برای همین
    خودش را سنگین می کرد تا دیرتر این زمان بیاید.
     چشم ها تبدار-نماد کسانی که حالات غم و ناراحتی در چشم ها ی
    آنها مشاهده می شود.
     از آژیر تا گره می زد-یعنی آمبولانس در پشت ترافیک سنگین
    مانده بود و فقط صدای آن به گوش می رسید آن هم توسط باد.

    بند آخر هم برای تدوین شعر است:
     زمان وقوع حادثه را نشان می دهد.”

    از قسمتی که تصویر شعر به یک مرد و یک زن اشاره می کند
    تا پایان زمان گره زدن به گوشهای تاول زده ی باد انگار شاعر
    در هر location تصویری را در حال ضبط کردن دارد .
    نگریستن به اطراف را با توجه به توضیحات قبل درواقع
   جهان بینی عنوان کرد .
     اما به ظاهر شعر در همان ابتدای رسیدن به یک زن و یک مرد
    تمام شده بود .

    دوربین
     و در انتهای شعر، شاعر محترم برای درست نمودن این وضعیت
    مغشوش و آشفته ی خواننده با دوربین به کمک ذهن خواننده
    می آید که :

   این ها همه تصاویری بودند نکته جای دیگری است !

    نکته جالبی که نظر من را در انتهای شعر جلب نمود نوعی
    تکرار واج هاست به گونه ای که
     سه بار واژه یک در متن شعر آمده است .
     و بعد تکرار واژه ساعت و اعلام همان سیزده و سی !
     این جمله به لحاظ زیبا سازی به انتهای شعر کمک زیادی
    می نماید چرا که اگر این هم نبود انتهای شعر هیچ ارتباطی
    نمی توانست با بند آغازین خود ایجاد نماید .
    ضمنا قسمتی از پیام هم پوشش داده شده است .
همچنین نوعی ایهام نیز دوباره از نظر معنائی در خط آخر
   مشهود  است :

   “ساعت سیزده و سی ! “
    دلالت بر این دارد که :
    1-تمام این وقایع در یک آن از نظر گذشته است .
    2-در 24 ساعت چون یک دور کامل و برگشتن به همان زمان
    است
    و اما نکته ای ظریف تر :
    از عقربه های ساعت ظاهرا خبری نیست اما همانطور که در
    انتهای شعر به آن می رسیم انگار که اعلام ساعت بیانگر
    نوعی حرکت و تلاش است برای عقربه های بزرگ و کوچک
   که یکی با سرعت بیشتر و یکی با سرعت کمتر مشغول گشتن
   به دور یک محور برای معنی کردن زمان در هر لحظه می باشند .

    نتیجه گیری :
    1- شعر از شروع و خاتمه خوبی برخوردار است
    2-استفاده از آرایه های ادبی و استعارات به خوبی به
   چشم می خورد
    3-به نظر می رسد شاعر در بسط دادن و تصویر سازی
   با مشکل همراه است . چراکه ذهن خواننده را از این سو
   به آن سو می کشد که راه پله ی عمودی شعر را گم می کند
   و کلید را هم در انتهای شعر قرار داده است .
    4-این گونه اشعار علیرغم ظاهر ساده خود به نوعی خوانندگان
    خاص خود را طلب می کند که طالب شکافتن خطوط معماگونه اند .

    در نهایت علیرغم اینکه جناب قائم مقامی اشاره کوتاهی
    به زمان نموده اند پیام شعر را این گونه هم می توان
    تفسیر نمود :
     در پی تلاش هائی که در نگرش به جهان اطرافمان وجود دارد
   به این نتیجه می رسیم که حقیقت درونی تمام اتفاقات اطرافمان
   یکی است و همین حقیقت مشترک است که روش نابی برای
درک کلیت جهان به ما می دهد .
همچون تقارن در نقاشی و معماری ، که هر بخش به ظاهر در
   مقابل همند اما در نهایت به یک وحدت و پیوستکی چشمگیر
می رسند. مثل همان عقربه های ساعتی که باز به یک نقطه
   بر می گردند .

    از حوصله ای که به خرج دادید تشکر و قدردانی می کنم
     برای شاعران محترم نیز آرزوی موفقیت روزافزون دارم
     در پناه حق باشید
    با مهر

      منبع :
   http://www.shereno.com/news2.php?id=11344

نقد شعری کوتاه با نام عروس

مهدی جابری — Wed, 23 Mar 2011 10:53:42 GMT

" آرپی جی" زن

مرد نبود

عروس دست های دنباله دار بود

( شاعر : کامران قائم مقامی )

...........................................

یا لطیف

سلام و عرض ادب و احترام خدمت یکایک دوستان و سروران عزیزم

ضمن عرض تشکر و تقدیر از جناب آقای کامران قائم مقامی به لحاظ

خلق شعر کوتاه " عروس " و تشکر ویژه از اساتید و خوانندگان عزیز

که با نظرات و راهنمائی های خود با این حقیر همراه می شوند ،

خوانش شعر " عروس " را آغاز می کنم .

...

در صورت تمایل ، نقد شعر را در ادامه مطالب دنبال کنید .

درباره شاعر :

کامران قائم مقامی - متولد ۱۳۶۸

نویسنده و شاعر کودک ، نوجوان وبزرگسال.
کتابی با نام ماجراهای آبتین و سیمین(جزیره خورشید)

   درانتشارات گل افشان اصفهان منتشر کرده است .
   ماجراهای آبتین و سیمین2(شمشیر نقره ای) در نوبت چاپ
   هم اکنون نویسندگی در مورد کتابی که بر روان شناختی انسان

در مورد خود به نام "تئوری تفکر" دلالت می کند مشغول
می باشد .

لینک مستقیم سایت

http://www.corona-losses.blogfa.com

................

"عروس "

" آرپی جی" زن

مرد نبود

عروس دست های دنباله دار بود !

یا لطیف

واژگان اصلی شعر عبارتند از :

آرپیچی زن / مرد

عروس / دستهای دنباله دار

اصل شعر بر پایه روئیت استوار است .

شعر دارای درون مایه ی بسیار قوی است و به نظر

می رسد نگاه سطحی کمک چندانی به روشن نمودن

پیام در نظر گرفته شده نمی نماید .

حال خطوط 1 و 2 شعر را باهم بررسی می کنیم .

۱) آرپیچی زن مرد نبود !

۲) عروس دستهای دنباله دار بود !

تصویر دیداری :

شاعر کسی را دیده است و از او تعریف می کند و او

را به عروسی تشبیه می کند با یک ویژگی خاص !

( دنباله دار بودن را برای عروس یک ویژگی در نظر

گرفته می شود که بعدا به آن خواهیم پرداخت )

خط اول هم ایهام و هم تضاد دارد ( زن / مرد ) !

روشن است که زن در اینجا به معنای زننده بکار می رود

اما از طرفی خارج از پرانتز آرپی جی و در کنار مرد ،

تصویر زن را در کنار مرد نشان می دهد .

دو جمله اول و دوم نیز که به افعال بود و نبود ختم

می گردند و در واقع متناقض نمای تشکیل شده از آشتی دو

تناقض بود / نبود می باشند .

حال به تشریح عناصر شعر می پردازیم :

آرپی جی زن / مرد

به لحاظ مفهومی :

1- آرپیچی زن مرد نبود ( یعنی زن بود )

2- از طرفی می توان گفت ( هنوز به دوران بلوغ و

مرد شدن نرسیده بود ! یعنی پسری نوجوان بود )

می دانیم آرپی جی زن ها در خط مقدم جبهه حضور

داشتند و در جنگ های زمینی و پیاده در برخورد با

دشمن یکی از مهمترین نیروها به شمار می رفتند .

بکار بردن آرپی جی زن در متن ، ضمن نوگرائی و

استفاده از لغتی تازه در شعر قابل تقدیر است .

آرپی جی زن کسی را مشخص می کند که در خط مقدم

ایستاده ومواضعی را زیر آتش خود گرفته است .

شاعر برای بیشتر توضیح دادن او به جنسیت وی اشاره

می کند که از جنس مردان نیست !

ارائه تصویرِ بعدی ، جنسیت کاراکتر اصلی را برای ما

روشن می کند که در اینجا واژه عروس داخل می گردد .

عروس بودن

“عروس” با “ آر پی جی زن “ که در این شعر کلید

واژگان است ، همسو و یکی می شود .

این شخصیت می تواند هر کسی باشد و بعنوان یک سمبل

یا یک نماد جایگزین هر تصویری دیگری نیز فارغ از

جنسیت در ذهن خلاق هر خواننده ای گردد .

به نظر این حقیر علیرغم به تصویر کشیدن تصویر

مبارزه ی یک زن که آرپی جی دارد ، "آرپی جی زن"

را باید فارغ از جنسیت در نظر گرفت . مثل کلمات زن

و مرد که در خط اول در کنار هم ظاهر شده اند .

..............

در تفسیر این قسمت امیدوارم شاعر محترم به کمک آمده و

دلایل بیشتری در استفاده از "زن" و توضیحی که برای

مرد نبودن " آرپی جی زن " آمده است عنوان نماید.

..............

دستهای دنباله دار

(دست / دنباله ) دو واژه ای هستند که این ترکیب را

ایجاد نموده اند .

حقیقت این است که دنباله دارها وجود حقیقی ندارند و

به جهت تکرار آنها در فضای ذهن و چشم ما به توالی ،

شیئی بصورت دنباله دار دیده می شوند .

همینطور در خط دوم به نظر می رسد با استفاده از دست

های دنباله دار برای عروس آرایه اغراق بکار رفته است.

در تشریح این عنصر یک تعریف بیشتر نمی توان از آن

انتظار داشت

1- اگر حرکتی را در نظر می گرفتیم که شامل ایجاد

دنباله می گردید باید به جای آرپی جی زن یک فردی

قرار می گرفت که دارای حرکت فیزیکی است یا فعالیتی

را با سرعت زیاد انجام می دهد پس تعریف از دنباله که

در ذهن است منتفی می گردد .

2- برداشت اینجانب استفاده شاعر از مفهوم توالی و تکرار

در دنباله است

یعنی دستهای دنباله دار استعاره از فنا ناپذیر( مانند روئین تن )

می شود

می دانیم مهمترین عضو کاراکتر اصلی ( آرپی جی زن )

دستهایش است ، شاعر قصد داشته است این دستها را به

توالی و تکرار به نمایش بکشد .

به نظر می رسد شاعر با بکار بردن "دنباله دار" برای این

دستها می خواهد بگوید این دستها هیچوقت قطع نخواهند شد

و با افتادن دستی ، دستی دیگر وارد می گردد.

و در خاتمه از نظر ایجانب پیام کلی شعر :

مبارزه و تلاش جاریست و هیچوقت متوقف نمی شود .

.................

یادداشت نویسنده ( خاک سرخ ) :

با توجه به عرایضی که در بالا به آنها اشاره گردید ،

اینجانب بعنوان یک خواننده مستقل از نقد انجام شده ،

به لحاظ ذکر نکته ای ، عروس خوانشم را ” یکی از

بنیان گذاران و متحول کنندگان شعر نو ” می بینم

و چون بر این کلید واژه تمرکز نمودم تفسیر خط اول و

دوم را بدین گونه ادامه می دهم :

امروز در آستانه دوره‌ای هستیم که دیگر جنسیت شاعر و

زن و مرد بودن او اهمیت ندارد.

مهم این است که شعر خوب چیست و از کیست.

شاعر برجسته ی امروز کسی است که هنری را قدر می‌نهد

که در زمینه آن اندیشه و تفکر و فلسفه وجود داشته باشد.

شاعر بزرگ امروز فیلسوفی است که جهان را تازه

می‌خواهد و برای ایجاد آن از طریق هنر خود کوشش می‌کند.

به یاد بیاوریم که هشتاد سال پیش چگونه از زن و دنیای او

حکایت می‌شد و چگونه ما امروز ستایشگر شاعران و

سخنوران زن هستیم.

عروس در خوانش شعر توسط من " فروغ " است .

فروغ زنی است که رنج‌های تاریخی را بر گردن دارد.

او اسیر دیوارهای سنت است و با عصیان بر علیه نظام

مردسالاری حاکم تولدی دیگر می‌یابد.

شعر فروغ پایه‌های سنتی شعر را در هم می‌شکند و در

فرمی نو نگرشی تازه به هستی دارد.

شاعری که به دیگران آموخت که تنها آنچه می‌خواهند

بگویند مهم نیست ، چگونه گفتن مهم است !

فروغ را دوست دارم و از نظر من او آرپی جی زنِ و

عروس دستهای دنباله دار ( شعرنو) است

یادش گرامی و روحش شاد

بامهر

نقد شعر « بادبادک »

مهدی جابری — Wed, 26 Jan 2011 21:52:29 GMT

در صورت تمایل می توانید نقد شعر بادبادک

را در ادامه مطلب بخوانید .

با تشکر از استاد کامران قائم مقامی برای نقد زیبائی

که بر شعر اینجانب نوشتند .

در گوشه ای از دنیای خدا می رفت!
با دلی که به باد داده بود!
فرشته ای
سقوط ریسمان را حس کرد!
پوست چروکیده اش
هنوز نگاه خورشید را باور نداشت!
... ... ... ... ... ... ... ... ...

شعر با زبانی ساده و تاثیر گذار شروع شده است.

شاعر سعی کرده دامنه ی « شروع » و « ختام » شعرش

حول یک محور در حوزه ی رستاخیز زبانی در گردش باشد.

انعطاف پذیری عناصر صور و خیال شعر یکی از مهم ترین

جنبه های تجزیه و تحلیل کیفی آن محسوب می شود.

از سوی دیگر،عدم آرایش داده های ورودی برای یکپارچه

کردن بسامد و کنترل سامانه فعلی می باشد.

شعر باید دارای یک فرم ساختاری مطلوب باشد تا

در مواقعی که ترمینال افکار و تصویر سازی های

شاعر به اوج خود (نقاط سیر شده در چارچوب فرم

شعر) می رسد ، کنترل هیبریدی مورد توجه قرار گیرد.

حال ،شعر با دو سطر بلند و یکسان آغاز می شود اما بعد از

آن نحوه ی چگونگی ترکیبات وصفی و اضافی آن به صورت

یک پارامتر ثابت شناخته نمی شود.به طوری که کانبان

(کارت) هایی که برای تسهیم ماده ی شعر محسوب

می شود،کنار گذاشته شده و تلاشی برای بازنگری

در شیوه ی ساختار گرایانه structuralist approach

صورت نگرفته است.

***حال تشریح صنایع و آمد و رفت جریان شعری:

او برای این که مفهوم « بادبادک » را به نمایش گذارد

جهان بینی و کثرت گرایی شعر را مورد آنالیز قرار می دهد.

عبارت: "در گوشه ای از دنیای خدا می رفت"

هندسه درونی شعر را به وجود می آورد.

البته می توان فعل « رفتن » را به ایهام نیز نسبت داد که

اگر این گونه باشد پیچدگی و دشواری های کلامی و

اعتقادی در زین جوشش هایش بیشتر به چشم می خورد.

فردی از دنیای خدا می رفت/از سرزمین خدا می رفت/

چشم هایش در حال بسته شدن بود/نگاهش بین

« امروز » و « فردا » متصور شده بود.

حال گریزی به این مطلب می زنیم.

خداوند فرموده : اگر کسی از غذای من نخورد/

در سرزمین سکونت نداشته باشد و در حال ناامیدی

و گرفتاری و مشکلات مرا صدا نزند ، با او کاری نخواهم

داشت.پس می توان نقاط عطف و جهت گیری گسیل های

شاعر را بسط داد و فرارتر از آن به نتایج دیگری دست یافت.

دل به باد دادن-کنایه از این که کاری اشتباه انجام دادن.

به عبارت دیگر، کاری بیهوده و عبث انجام دادن.

امری که به ذات خود ناشایست و ناپسند می باشد.

حال اگر « شخص مذکور » و « بادبادک » را در دو طرفه ی

ترازو قرار دهیم کدام بر دیگری سیقت خواهد گرفت!؟

نقوش حاصل شده از این دلتا های بدست آمده را می توان

بین « شخص » و « بادبادک » سرشکن نمود. بنابراین

« باد » را می توان نیرویی بر خلاف نیروی موافق

« فرشته » و « ماه » و « خورشید » دانست ؛

زیرا در این جا مفهوم « باد شُرطه » صادق نیست.

فرشته-نماد نگهبان و ناظر است.

همانند « شهاب ثاقب » که همیشه از آسمان ها در مقابل

نیروهای مخرب و شیطانی محافظت و پاسبانی می کند.

گویا فرشته افتادن شخص مذکور در تالاب و مرداب هایی

بس عمیق که خودِ شخص نقش مستقیمی در بوجود آوردن

آن داشته است،می بیند.

در این نمونه، مفهوم « ریسمان » را می توان به کنایه از

« حبل متین » نیز توصیف نمود.

"کسی که به ریسمان محکم خدا چنگ نزند ، به طور یقین

گمراه خواهد شد و در آخر چیزی جز « پشیمانی » و

« حسرت » عایدش نمی شود.

حال در شیوه ی شیوایی شناختیapproach rhetorical و sociological approachشیوه ی جامعه شناختی ،

این دو عنصر در حد مطلوبی در تئوری تسهیل بخشی

قابلیت های شعری در کالبد ساختمان شعر،

یاخته هایی سوسو می زند.

اما در اخر به آرمان گرایی و امید انگیزی دست نمی یابیم.

شاعر در عبارت: « پوست چروکیده اش » به مدت زمانی

که بادبادک در آسمان چرخ می زد اشاره می نماید.

لذا شخصی که هنوز در گرداب های خود ساخته دست و

پا می زند برای رهایی خود حتی نمی خواهد فریاد بزند.

دادرس خیلی نزدیک است.اما او چشم هایش را بسته است.

در این جا « خورشید » نماد-پروردگار است.

با این که آن فرد به کهنسالی رسیده است اما هنوز تلاشی

برای آمرزش از خود نشان نمی دهد.

گویند:اگر صد توبه شکسته باز آی! او هنوز نسبت به کارهایی

که انجام داده احساس پشیمانی نمی کند که برای

واردن شدن به وادی « توبه » برگه ی عبور را به دستان

او بدهند.زیرا خانه ی اول این صابون بدی ها،کژاندیشی ها،

زشتی ها و ... پشیمانی قلبی از کرده ی خود می باشد.

برای شاعر بهترین ها را آرزو می کنم.

بــامهر!

کامران قائم مقامی